Alberobello to niesamowite miasteczko z prawie półtora tysiącem domków trulli zbudowanych na planie koła i zwieńczonych stożkowymi dachami, których białe ściany przyozdobione są licznymi donicami kolorowych kwiatów. Niektórym owa miejscowość przypomina wioskę hobbitów, a innym wioskę smerfów. Nie brakuje tutaj zarówno nastrojowych ulic idealnych do spacerowania, jak i wyśmienitej kuchni lokalnej oraz śródziemnomorskiej roślinności. Alberobello jest jedną z największych atrakcji Apulii, wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W przewodniku znajdziecie komplet informacji, nie tylko co zwiedzić, ale też m.in. gdzie spać, gdzie zaparkować, gdzie smacznie i niedrogo zjeść oraz – co amatorzy fotografii lubią najbardziej – z których punktów widokowych można zrobić najlepsze zdjęcia. Zapraszam!
Alberobello i domki trulli to jedyne takie miejsce na świecie
Wąskie, kręte uliczki wijące się w górę i w dół, małe podwórka ozdobione donicami kwiatów i sagowców, krzewami róż i jaśminu oraz niezwykłe małe domki – oto cel każdego podróżnika zmierzającego do Alberobello. Nazwa Alberobello pochodzi od słów albero – drzewo oraz bellum – wojna. Ma to swoje uzasadnienie w historii, gdyż dawniej mieszkańcy wytwarzali dla swojego władcy broń z drewna pochodzącego z miejscowych lasów. Gminę zamieszkuje obecnie ok. 11 000 mieszkańców, większość w stosunkowo nowej zabudowie, ale część ludności nadal zasiedla trulli. Domki te nie są już budowane, a istniejące budowle muszą być utrzymywane i remontowane ściśle według przepisów, zarówno miejscowych, jak i tych narzuconych przez UNESCO. Celem jest zachowanie wyglądu trulli w stanie jak najbardziej zbliżonym do pierwotnego. Choć miasteczko Alberobello to największe skupisko trulli, domki te można spotkać także poza jego granicami. Gdzie dokładnie?
Dojeżdżając do Alberobello. Valle d’Itria
Valle d’Itria to dolina w środkowej Apulii, której najbardziej znanym i najchętniej odwiedzanym zakątkiem jest właśnie Alberobello. Jednak domki trulli można spotkać na całym obszarze doliny, choć nigdzie indziej nie występują w tak dużym skupisku. Zazwyczaj są to pojedyncze trullo lub gospodarstwa złożone z kilku trulli tworzących spójną całość. Im bardziej będziecie się zbliżać do Alberobello, tym trulli będzie więcej. O pochodzeniu domków, ich konstrukcji oraz obszarze występowania pisałam w poście dedykowanym Valle d’Itria. Część trulli rozrzuconych po okolicy Alberobello jest zadbana i wyremontowana, często świadcząca usługi noclegowe, część jednak wymaga pilnego remontu lub jest całkowicie w ruinie. Na pewno warto wybrać się na przejażdżkę po wiejskich drogach zaczynających się tuż za Alberobello i na własne oczy zobaczyć różne oblicza trulli.
Alberobello kiedyś i dziś
Jakieś sto lat temu Paweł Muratow napisał, że „Apulia nie przywykła, by się nią ktoś interesował” i rzeczywiście tak było, jeszcze do niedawna. Pamiętam bardzo dobrze, gdy pierwszy raz postawiłam nogę w Apulii. Był rok 2001, w obiegu liry włoskie zamiast euro, brak tanich linii lotniczych, a co się z tym wiąże również brak dużej ilości turystów. Apulia do dziś nie jest zamożnym regionem, ale wtedy jedynie nieliczni turyści docierali tak daleko na południe, głównie własnymi samochodami lub autokarami rejsowymi. Minęło trochę czasu i nadeszła era tanich lotów, gdzie do Bari czy Brindisi można niekiedy z Polski dolecieć wydając na bilet mniej, niż na pociąg z Poznania do Warszawy. Taki paradoks naszych czasów. Tanie linie spowodowały, że Apulia stała się łatwo dostępna i turyści zaczęli przybywać w dużych ilościach. Nadal nie ma ich tylu co choćby w malowniczej Toskanii czy w fascynującej Wenecji, ale wielu miejscowych już zachłysnęło się pieniędzmi, jakie można od turystów wyciągnąć. I tak oto centrum zainteresowania każdego odwiedzającego Apulię – trulli w Alberobello – stały się po części skansenem pełnym sklepów z kiczowatymi pamiątkami. Komercja niestety zmieniła miasteczko w negatywnym tego słowa znaczeniu, ale w dalszej części postu podpowiadam, jak sobie z tym poradzić i – nawet w sezonie – cieszyć się spokojnym pobytem w Alberobello.
Dlaczego warto zostać w Alberobello na noc?
Właśnie dlatego, by móc cieszyć się miasteczkiem, gdy wczesnym wieczorem odjadą jednodniowi turyści. Najlepiej wybrać nocleg w samym centrum, choć ceny niestety są wysokie. Doba dla dwóch osób w trullo to we wrześniu koszt od około 90 euro wzwyż. Wiem, że to sporo, ale naprawdę warto się tutaj zatrzymać, choćby tylko na jedną noc. Wtedy wieczorem wychodzimy z naszego smerfowego domku wypoczęci, po prysznicu, w świeżych ciuchach i możemy przechadzać się uliczkami, które są w większości puste. Następnie możemy usiąść w restauracji na nieśpieszną kolację, zjeść lody, a później znowu pójść na spacer i zrobić dużo fajnych zdjęć. Późny wieczór i noc niewątpliwie mają swój urok, ale zdradzę Wam, co jest jeszcze lepsze.
Alberobello o poranku
Kiedyś na blogowym Instagramie opublikowałam podobne zdjęcie ulicy w zona trulli i otrzymałam ogrom polubień oraz pozytywnych komentarzy, wśród których było pytanie o to, jakim cudem udało mi się sfotografować tą ulicę bez ludzi. Pomijając nielicznych spacerowiczów i mieszkańców, centrum Alberobello jeszcze do godziny ósmej trzydzieści / dziewiątej rano wygląda właśnie tak, nawet w szczycie sezonu. Po dziewiątej zaczynają przyjeżdżać pierwsi samodzielnie zwiedzający z okolicy, a po dziesiątej docierają pierwsze zorganizowane wycieczki i aż do mniej więcej osiemnastej tymi ulicami przelewają się tłumy. Odpowiadając na komentarz napisałam wtedy zgodnie z prawdą, że wczesne wstawanie nie jest mi straszne i często w podróży budzik dzwoni mi jeszcze przed wschodem słońca. Nocując w centrum Alberobello wystarczy wyjść na miasto przed ósmą rano i cieszyć się pięknem pustych ulic Alberobello, mając miasteczko niemal wyłącznie dla siebie.
Mapa Alberobello i parkingi
Poniżej zamieściłam mapę centrum Alberobello, która po kliknięciu powiększy się. Zwróćcie proszę uwagę na parkingi zaznaczone na mapie. Centrum Alberobello w znacznej części wyłączono z ruchu kołowego, dużo ulic jest jednokierunkowych lub z całkowitym zakazem wjazdu, możliwym jedynie dla mieszkańców (strefa ZTL). Nie traćcie więc czasu próbując zaparkować w którejś z uliczek. Nieliczne miejsca parkingowe są zawsze zajęte, a te oznaczone żółtymi liniami są zarezerwowane wyłącznie dla mieszkańców i nie wolno ich zajmować. Jeśli zdecydujecie się zostać w centrum Alberobello, to możecie albo skorzystać z któregoś parkingu dla przyjezdnych, albo wybrać taką ofertę noclegową, która przewiduje miejsce postojowe. Trullo na wynajem z prywatnym parkingiem opisałam w dalszej części postu.
© pro loco alberobello
Z własnego doświadczenia mogę Wam polecić dwa parkingi tuż przy największym skupisku domków trulli.
Parking na Via Indipendenza
Najlepszym rozwiązaniem ze wszystkich, jakie przetestowałam – nie licząc prywatnego parkingu przypisanego do wynajmowanego trullo – jest parking na Via Indipendenza. Tak naprawdę jest tam kilka parkingów, ja korzystałam z położonego najbliżej centrum. Opłatę należy uiścić w parkomacie, ale dopiero od godziny 9:00 do 22:00. To oznacza, że jeśli przyjedziecie na spacer wcześnie rano i wyjedziecie przed dziewiątą, to nie zapłacicie za postój. Jest to informacja aktualna w październiku 2022, ale proszę, każdorazowo przed zaparkowaniem sprawdzajcie godziny obowiązywania opłaty. Są one wyraźnie podane na tablicy. Godzina postoju kosztuje 2 euro, cały dzień 6 euro, minimalna opłata to 0,50 euro za 15 minut postoju.
0
Parcheggio Centro Storico
Prywatny parking z drugiej strony Rione Monti, na górze, w gaju oliwnym. Tutaj należy zapłacić 6 euro (październik 2022 r.) bez względu na długość postoju. Uważajcie przy wyjeździe w deszczowe dni, gdyż ktoś wymyślił, żeby ułożyć zieloną tkaninę mającą chyba imitować trawę i gdy jest mokra, to na pochyłym wyjeździe z parkingu jest bardzo ślisko.
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie Alberobello?
Alberobello można zwiedzić w pół dnia, uwzględniając zarówno wzbudzającą największe emocje zona trulli na Rione Monti, jak i atrakcje na przeciwległym wzgórzu, położone od strony stacji kolejowej. Jeśli jednak chcielibyście znaleźć czas na nieśpieszny posiłek pośród trulli, później na kawę z widokiem, fotografowanie z punktów widokowych i zaglądanie do wewnątrz niemal każdego dostępnego zabytku, to radzę przeznaczyć na zwiedzanie nawet cały dzień. Natomiast kilkudniowe pobyty skupione na samym miasteczku nie mają w mojej opinii sensu. Co innego, jeśli Alberobello chcielibyście wybrać na bazę i zwiedzać okolicę. Sama tak kiedyś zrobiłam i polecam!
Co zobaczyć w Alberobello i jak zaplanować zwiedzanie?
Largo Martellotta
Załóżmy, że najważniejszym punktem odniesienia będzie dla nas szeroka ulica przebiegająca przez centrum i przecinająca je na dwie części, czyli skwer Largo Martellotta oraz jego przedłużenie Via Indipendenza. To główne trakty zabytkowego centrum, wokół których znajdują się największe atrakcje Alberobello oraz lokale gastronomiczne i punkty widokowe.
Początek Largo Martellotta
Rione Monti (zona trulli)
Jeśli spojrzycie na mapę miasteczka zauważycie duże zagęszczenie domków poniżej Largo Martellotta. Ta dzielnica zwana Rione Monti jest największą atrakcją Alberobello, a obszar określa się też jako zona trulli, czyli stefa trulli. W granicach Rione Monti znajdują się setki domków trulli! Nieśpieszny spacer po Rione Monti to najlepszy sposób na poznanie Alberobello. Chodźcie na fotograficzną wycieczkę.
Malowidła na dachach trulli
Stożkowe dachy domów trulli często zdobione są białymi malowidłami, które – według wierzeń mieszkańców – miały zapewnić im pomyślność i odpędzić złe duchy.
Kościół trullo – Sant’Antonio di Padova
Klimatyczne ulice pełne smerfowych domków, biegnące od Largo Martellotta w głąb Rione Monti, wiją się pod górę do kościoła Sant’Antonio di Padova na Via Monte Pertica 18. To kościół jedyny w swoim rodzaju, zbudowany w stylu trulli, choć dopiero w roku 1926. Koniecznie zajrzyjcie do środka.
Trullo Siamese
Bardzo ciekawym zabytkiem jest też Trullo Siamese, czyli Trullo Syjamskie. To oryginalny, bardzo stary budynek powstały na planie elipsy z dwoma stożkowymi dachami połączonymi ze sobą, a także z dwoma osobnymi wejściami. Legenda głosi, że trullo to zamieszkiwali dwaj bracia zakochani w tej samej dziewczynie. Choć była obiecana starszemu, pokochała młodszego i z nim się związała. Początkowo cała trójka mieszkała pod jednym dachem w jednej izbie, ale atmosfera nie sprzyjała młodemu małżeństwu i młodszy z braci postanowił rozbudować rodzinne trullo, nadając mu niepowtarzalny kształt. Trullo Siamese znajdziecie przy Via Monte Nero, uliczce bocznej od Largo Martellotta.
Wnętrze tradycyjnego trullo
Wejście do trullo urządzonego w starym stylu to ciekawe doświadczenie, które jest płatne. Nierzadko można zajrzeć przez otwarte drzwi. W Rione Monti jest kilka domków trulli, które udostępniają swoje wnętrza zwiedzającym.
Rione Aia Piccola
Dzielnica po drugiej stronie Largo Martellotta nosi nazwę Rione Aia Piccola i choć może pochwalić się o połowę mniejszą ilością trulli, niż jej sąsiadka, to oferuje większą różnorodność atrakcji. Tam znajdują się dwa punkty widokowe, o których przeczytacie w dalszej części postu, tam też można zobaczyć nietypowe trulli. Pierwszy jest Casa D’Amore, jedyne trullo z balkonem. Jego nazwa nie ma związku z miłością, ale pochodzi od nazwiska pierwszego właściciela i budowniczego Francesco D’Amore. Casa D’Amore był pierwszym nowoczesnym trullo zbudowanym z użyciem zaprawy w roku 1797. Uznany za zabytek narodowy jest obecnie siedzibą Departamentu Turystyki Alberobello. Znajdziecie go za głównym placem – Piazza del Popolo. Drugim nietypowym budynkiem w tej dzielnicy jest Trullo Sovrano, jedyne trullo dwukondygnacyjne. Mieści się ono przy Piazza Sacramento. Bardzo ciekawym zabytkiem jest też Bazylika Santa Medici, już nie w stylu trulli. Znajdziecie ją na jednej z głównych ulic – Corso Vittorio Emanuele. Rione Aia Piccola to zdecydowanie mniej turystyczna część Alberobello, tak więc warto poświecić jej nieco uwagi.
Punkty widokowe w Alberobello
Najlepsze punkty z widokiem na dzielnicę Rione Monti znajdują się po drugiej stronie Largo Martellotta, dokładnie w miejscach, które zaznaczyłam na poniższych mapach. Co więcej, odległość między nimi jest tak mała, że bez problemu możecie przejść z jednego miejsca do drugiego w zaledwie dwie minuty.